Yaşlı kedimde eklem ağrısı nasıl anlaşılır?

Yaşlı kedide eklem ağrısı ne kadar yaygın?

Yaşlı kedilerde eklem ağrısının en sık nedeni osteoartrittir, yani eklem kıkırdağının aşınmasıyla seyreden dejeneratif eklem hastalığıdır. Kaynaklar bu sorunun sanıldığından çok daha yaygın olduğunu gösterir:

• Merck Veteriner El Kitabı'na göre tüm kedilerin yaklaşık yüzde 60'ında, 12 yaşın üzerindeki kedilerin ise yüzde 90'ından fazlasında dejeneratif eklem hastalığı saptanabilir. Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi de 12 yaş üstü kedilerin yüzde 90'ında röntgende eklem değişikliği bulunduğunu belirtir.
• Amerikan Hayvan Hastaneleri Birliği'nin (AAHA) ağrı kılavuzuna göre 10 yaşın üzerindeki kedilerin çoğunda osteoartrit ağrısının işaretleri görülür.
• Röntgen temelli bir çalışmada 101 kedinin yüzde 74,26'sında bacak eklemlerinde dejeneratif değişiklik bulunmuş ve en sık dirsek eklemi etkilenmiştir.

International Cat Care'e (iCatCare) göre en sık omuz, kalça, dirsek, diz, omurga ve ayak bileği eklemleri etkilenir. Osteoartrit eklemin yıpranmasıyla kendiliğinden ya da eski bir yaralanma veya eklem bozukluğuna bağlı gelişebilir. Kalça displazisi, diz kapağı çıkığı ve Scottish Fold ırkındaki eklem sorunları risk etkenleri arasındadır; Cornell, Maine Coon kedilerinin kalça displazisine yatkın olduğunu belirtir. Fazla kilo osteoartrite tek başına yol açmasa da eklemlere binen yükü artırarak ağrıyı kötüleştirir.

Kediler eklem ağrısını neden belli etmez?

iCatCare kedileri "ağrıyı saklamakta usta" olarak tanımlar: Ağrıyan eklemi kullanmamak için hareketlerini kısıtlarlar ve muayenede çok az işaret gösterirler. Edinburgh Üniversitesi'nin 218 kedilik çalışmasında bacak eklemlerinde osteoartrit bulunan 36 kediden yalnızca altısında topallık kaydedilmiştir. Glasgow Üniversitesi'nin derlemesi de çoğu kedinin topallamadığını, ağrının davranış ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kendini gösterdiğini ve sahiplerin bunları çoğu zaman yaşlanmaya bağladığını vurgular.

Amerikan Kedi Hekimleri Birliği'nin (AAFP) yaşlı kedi kılavuzu da osteoartriti yaşlı kedilerde yaygın ama az tanınan bir sorun olarak tanımlar. Cornell'in uyarısı açıktır: Yaşlı kedinizde gördüğünüz değişiklikleri "nasılsa yaşlılık, yapacak bir şey yok" diye kabul etmeyin.

Yaşlı kedimde eklem ağrısı hangi işaretlerle anlaşılır?

iCatCare ve diğer kaynakların sıraladığı işaretler dört grupta toplanabilir:

AAHA'nın ağrı kılavuzu, evde altı harekete özellikle bakılmasını önerir: koşma, yukarı atlama, aşağı atlama, merdiven çıkma, merdiven inme ve bir nesneyi kovalama. Kılavuz, bazı kedilerin yukarı atlamaya ikna edilebildiğini ama aşağı atlarken gözlemlenmelerinin daha kolay olduğunu belirtir. Son aylarda bu hareketlerden birinde ya da birkaçında değişiklik fark ettiyseniz bunu not edin. RSPCA Avustralya da iştah, uyku, su içme, tımar ve kum kabı kullanımındaki değişiklikleri kronik ağrının olası işaretleri arasında sayar. Arka bacaklarda aniden başlayan güçsüzlük ya da felç ve şiddetli ağrı ise eklem ağrısı değil; Cornell'e göre kalp hastalığına bağlı bir pıhtının işareti olabilir ve acildir.

Veteriner hekim eklem ağrısını nasıl değerlendirir?

Kronik ağrının saptanmasında sizin gözlemleriniz merkezi bir yere sahiptir. AAHA, sahiplere verilen tarama listelerinin ve davranış gözlemlerinin kronik ağrıyı fark etmede ve izlemede önemli olduğunu belirtir. Merck, kediler için geliştirilmiş, sahibin gözlemine dayanan doğrulanmış soru formlarının kullanıldığını yazar.

iCatCare, kedinizin evde merdiven çıkarken ya da yüksekten aşağı atlarken videosunu çekmenizi önerir; çünkü kediler klinikte çoğu zaman ağrı belirtisi göstermez. Muayenede eklemler incelenir ve gerekirse röntgen çekilir. Glasgow derlemesi, kedide eklem kıkırdağında ciddi hasar olduğu hâlde röntgende kemik değişikliği görülmeyebileceğini hatırlatır. iCatCare'e göre kan ve idrar testleri tanı için değil, başka sorunları dışlamak ve bazı ilaçlara başlamadan önce genel durumu değerlendirmek için yapılabilir.

Kedi yaşam evresi kılavuzunun özeti, yaşlı kedilerin muayenesinde ağrı değerlendirmesi ve kas-iskelet sistemi muayenesi yapılmasını önerir. AAHA'nın yaşlı bakım kılavuzu da sahiplerin yaşlı hayvanlarda ağrıyı çoğu zaman fark etmediğini vurgular.

Eklem ağrısı olan yaşlı kediye nasıl yardım edilir?

iCatCare'e göre osteoartritin bilinen bir çaresi yoktur, ama doğru yönetimle kedinin konforu belirgin biçimde artırılabilir. Ağrı tedavisinin türüne ve dozuna veteriner hekim karar verir. Merck'e göre tedavi uygunsa kilo verme ve yumuşak zeminde kontrollü egzersizi de içerebilir; kilolu kedilerde ideal kiloya inmek eklemlere binen yükü azaltır.

Evde yapabilecekleriniz:

• Sessiz, cereyan almayan yerlerde yumuşak yataklar hazırlayın; Cornell, yatağın sıcak ama aşırı sıcak olmamasını önerir.
• Sevdiği yüksek yerlere ve koltuklara ulaşabilmesi için basamak ya da rampa koyun; AAHA, kedilerin kendini güvende hissetmek için yüksekliğe erişmeye ihtiyaç duyduğunu belirtir.
• Kenarı alçak ya da girişi kesilmiş kum kabı kullanın; Cornell çok katlı evlerde her kata bir kum kabı konmasını önerir.
• Mama ve su kaplarını merdiven çıkmadan ulaşabileceği yerlere koyun.
• Kaygan zeminlere halı ya da kaymaz paspas serin.
• Kendi tımarlanmakta zorlanıyorsa tüylerini nazikçe tarayın ve tırnaklarını düzenli kontrol ettirin.

Önemli uyarı: İnsanlar için kullanılan ağrı kesiciler kediler için zehirli olabilir. iCatCare, kedilere yalnızca veteriner hekimin reçete ettiği ilaçların verilmesi gerektiğini vurgular. Eklem destek ürünlerini de kullanmadan önce veteriner hekiminize danışın.