Yeni kedi eve nasıl alışır, kediler nasıl tanıştırılır?

Yeni kedi gelmeden önce neler hazırlanmalı?

Kediler bölgelerine ve alışkanlıklarına bağlı hayvanlardır. Amerikan Kedi Hekimleri Derneği'nin (AAFP) 2024 kediler arası gerginlik rehberi, gerginliğin en sık yeni bir kedi eve geldiğinde ortaya çıktığını belirtir. Bu yüzden hazırlık, tanıştırmanın kendisi kadar önemlidir.

• Sağlık kontrolü: AAFP, tanıştırmadan önce evdeki tüm kedilerin yakın zamanda muayene edilmesini ve yeni kedinin bulaşıcı hastalıklar açısından test edilmesini önerir. Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi de tüm kedilerde, özellikle yavrularda, bağırsak parazitleri için dışkı testi yapılmasını önerir. Evdeki kedi yaşlı ve sağlık sorunları olan bir kediyse yeni kedi almayı yeniden düşünmek gerekebilir.
• Kediniz bir arkadaş istiyor mu? Cornell'in kedi davranışı uzmanına göre kediler zorunlu olarak sosyal yaşayan hayvanlar değildir; yalnız yaşamaktan memnun bir kedi başka kedilerle birlikte yaşamaya zorlanmamalıdır.
• Yeterli kaynak: Her kedi için bir tane ve bir fazla kum kabı, mama kabı, su kabı, yatak ve tırmalama tahtası önerilir. Bu kaynaklar birbirini görmeyen, ayrı noktalara yerleştirilmelidir.
• Geçiş odası: Yeni kedi için sessiz, kapısı kapatılabilen bir oda hazırlayın. Odada kum kabı, mama ve su, tırmalama tahtası, yatak, oyuncaklar, yüksek bir oturma yeri ve saklanabileceği yerler bulunsun. Taşıma çantasını kapısı açık bırakmak, kediye tanıdık bir sığınak sağlar.

Yeni kedi eve nasıl alışır?

Yeni kediyi örtülü taşıma çantasıyla doğrudan hazırladığınız odaya götürün, çantanın kapısını açın ve kendi isteğiyle çıkmasını bekleyin. İlk günlerde saklanması normaldir. AAFP rehberi, kedi odayı güvenle keşfedene kadar bu aşamada kalınmasını önerir; bu birkaç gün ya da daha uzun sürebilir.

UC Davis Veteriner Fakültesi, yeni kedi gelmeden önce evdeki kedilerin başka bir odaya alınmasını, yeni kedi odasına yerleştikten sonra da evdeki kedilere ödül verilmesini önerir; böylece yeni koku iyi deneyimlerle ilişkilendirilir. Her kediyi kendi alanında günde iki kez beslemek ve onunla oynamak, düzenli bir rutin oluşturarak kaygıyı azaltır.

AAFP ve Uluslararası Kedi Tıbbı Derneği'nin (ISFM) çevresel ihtiyaçlar rehberi, kedinin ortamındaki rahatlığın fiziksel sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu ve kedilerin stresi çoğu zaman belli etmediğini belirtir. Rehberin beş temel ilkesinden biri de insanla olumlu, tutarlı ve öngörülebilir etkileşimdir: Yeni kediyi kucağa almaya zorlamayın, size kendisi yaklaşsın.

UC Davis Veteriner Fakültesi, yavruların özellikle sosyalleşme döneminde erken yaşta ve sık sık nazikçe ellenmesini önerir. Cornell ise yetişkin kedilerin de sosyalleşebileceğini, ancak daha fazla sabır gerekebileceğini belirtir.

Kedi tanıştırma adım adım nasıl yapılır?

Kaynakların önerdiği yol, kedilerin birbirini önce kokusuyla, sonra görüntüsüyle, en son da kısa ve gözetimli buluşmalarla tanımasıdır. Her adıma ancak kediler bir önceki adımda sakin kalabiliyorsa geçilir.

1. Koku değişimi: Birkaç gün sonra kedilerin yataklarını ya da oyuncaklarını değiştirin. Temiz bir bezi bir kedinin yanaklarına ve çenesine hafifçe sürüp diğer kedinin koklayabileceği bir yere bırakabilirsiniz.
2. Oda değişimi: Evdeki kedileri bir odaya alıp yeni kedinin evi keşfetmesine izin verin; evdeki kedi de bu sırada yeni kedinin odasını koklasın. UC Davis bunun en az 2–3 gün dönüşümlü sürdürülmesini önerir.
3. Kapı arkasından iyi deneyimler: Kapalı kapının iki yanında mama verin ya da kapının altından iki tarafa uzanan bir oyuncakla 5–20 dakikalık oyunlar oynayın.
4. Görsel tanışma: Kedilerin bir cam kapı, tel kapı ya da yüksek bir bebek kapısı arkasından birbirini görmesini sağlayın. Cornell, kedileri odanın iki ucunda besleyip yemiyorlarsa mesafeyi artırmayı, günler içinde mesafeyi yavaşça azaltmayı önerir.
5. Kısa, gözetimli buluşmalar: Kediler sakinse birkaç dakikalık buluşmalarla başlayın ve süreyi her gün biraz uzatın.
6. Birlikte yaşam: Gözetimli buluşmalar sorunsuz geçiyorsa kediler evi paylaşmaya başlayabilir.

Herhangi bir aşamada tıslama ya da kovalama olursa bir önceki adıma dönün. Cornell sürecin haftalar ya da aylar sürebileceğini belirtir. Merck Veteriner El Kitabı da kediyi korktuğu duruma bir anda ve yoğun biçimde maruz bırakmanın çoğu zaman sorunu kötüleştirdiğini vurgular.

Tanıştırma iyi gitmiyorsa nasıl anlaşılır?

AAHA'nın, 2024 AAFP rehberini aktaran haberine göre 2020'den bu yana yapılan çalışmalarda kediler arası gerginliğin sıklığı, yalnızca iki kedili evlerde bile, yüzde 62 ile 88 arasında bildirilmiştir. 2.000'den fazla kediyi kapsayan bir ankette sahiplerin yüzde 73'ü gerginliğin yeni bir kedi eve geldiğinde başladığını söylemiştir.

Gerginlik işaretleri çoğu zaman siliktir:

• Bir kedinin diğerine uzun uzun bakması
• Mama kabına, kum kabına ya da geçiş yollarına erişimi engellemesi
• Belirli bir odadan ya da eşyadan kaçınma, odada volta atma
• Kum kabı dışına tuvalet

Daha belirgin işaretler ise tıslama, hırlama, kuyruk çırpma, pati atma, kovalama, pusu kurma ve ısırmadır. Cornell'e göre korkan bir kedinin gözbebekleri büyür, kulakları yana yatar, kuyruğu bacaklarının arasına girer ve vücudu yere yaklaşır.

Gerginlik fark ettiğinizde AAFP şunları önerir: Etkileşimi durdurun, kedileri cezalandırmayın, gergin anda kucağa almayın ve araya bir yastık ya da karton koyarak birbirlerini görmelerini engelleyin. Birkaç gün bir önceki adıma dönün. Kavga eden kedilerin arasına asla elinizi sokmayın. Çözülmeyen gerginlik zamanla korkuya, stresle ilişkili hastalıklara ve istenmeyen davranışlara yol açabilir. Amerikan Hayvan Hastaneleri Birliği'nin (AAHA) davranış rehberi de davranış sorunlarının erken fark edilmesinin önemini vurgular; bu sorunlar hayvanın acı çekmesine ve sahiplikten vazgeçilmesine neden olabilir.

Kediler arasında gerginliği nasıl azaltabilirsiniz?

AAHA haberine göre güncel rehber, kedilerde baskınlık sıralaması olduğu inancını bir efsane olarak ele alır; gerginliği asıl besleyen, temel kaynaklar için rekabettir. Bu yüzden:

• Kaynakları dağıtın: Mama ve su kaplarını, kum kaplarını ve dinlenme yerlerini evin farklı noktalarına yerleştirin. Kum kaplarını, bir kedinin diğerinin yolunu kesebileceği koridor ve merdiven önlerine koymayın. İki kedili bir evde en az üç kum kabı olmalıdır.
• Yükseklik ve görüş engelleri ekleyin: Raflar, yüksek oturma yerleri ya da mobilyalar kediler arasındaki bakışma yarışlarını engelleyebilir.
• Her gün oynayın: Enerjisi yüksek kedilerle günde en az iki kez, en az beşer dakikalık oyunlar önerilir.
• Dış etkenleri azaltın: Pencereden gördüğü bir kediye kızan kedi, öfkesini evdeki kediye yöneltebilir. Bu durumda pencerenin görüş alanını kısıtlayın.

Araştırmalar bu önlemlerin önemini destekler. Frontiers in Veterinary Science'ta yayımlanan bir çalışmada evde en az bir başka kedi bulunması kum kabı dışına idrarla ilişkiliydi. Liverpool John Moores Üniversitesi'nden bir çalışmada da üç ya da daha fazla kedili evler ve kediler arası çatışma, evi kirletmeyle ilişkili bulundu.

Önceden anlaşan kediler aniden kavga etmeye başladıysa bunun nedeni ağrı ya da başka bir sağlık sorunu olabilir; davranış değişikliklerinde önce tıbbi nedenlerin dışlanması önerilir.