Muhabbet kuşu ne yemeli, sadece yem yeterli mi?

Sadece tohum yemi neden yetmez?

Doğadaki kuşlar çok çeşitli bitki ve tohumlarla beslenir ve yiyecek bulmak için uzun mesafeler uçar; evde verilen paket karışımlar bu çeşitliliğin çok gerisinde kalır, kafes kuşları da çok daha az hareket eder. Merck Veteriner El Kitabı, yalnızca tohumdan oluşan diyetin A vitamini, protein (özellikle lizin ve metiyonin) ve kalsiyum yönünden eksik olduğunu, vitamin-mineral takviyesiyle bile bu eksikliğin kapanmadığını belirtir.

Illinois Üniversitesi Veteriner Fakültesi'ne göre satılan tohum karışımları yağ oranı yüksek, lif ve kalsiyum oranı düşük ürünlerdir. Yalnızca tohumla beslenen kuşlarda zamanla şu sorunlar görülebilir:

• A vitamini eksikliği: Solunum yolu hastalıklarına, kötü tüy kalitesine ve üreme sorunlarına zemin hazırlar; ağız içi dokularda ve gagada bozulmalara yol açabilir.
• Şişmanlık: Az hareket eden kafes kuşlarında yağdan zengin diyet obeziteye ve damar sertliğine (ateroskleroz) yol açabilir.
• Üreme sorunları: Yağdan ve kaloriden zengin tohum ağırlıklı diyet yumurtlamayı uyarabilir; kalsiyumun da düşük olduğu durumda dişilerde hayatı tehdit eden yumurta tıkanması gelişebilir.
• Seçici yeme: Kuşlar karışımdaki sevdikleri tohumları seçip diğerlerini bırakır; böylece kâğıt üzerinde dengeli görünen bir karışım bile dengesiz bir öğüne dönüşür.

Royal Veterinary College (RVC), tohum ağırlıklı bir diyete yalnızca meyve ve sebze eklemenin bu dengesizliği gidermeye yetmediğini vurgular.

Muhabbet kuşu ne yemeli? Önerilen oranlar

Kaynaklar pelet yemi temel alır, ancak önerilen oranlar merkezden merkeze değişir:

RVC'nin sultan papağanı bilgi notunda ise peletin payı yüzde 60–80 olarak verilir. Bu farklılık, tek bir "doğru oran" olmadığını; kuşun yaşına, kilosuna, sağlık durumuna ve alışkanlıklarına göre bir plan yapılması gerektiğini gösterir. Kuşunuz için uygun dengeyi veteriner hekiminizle birlikte belirleyin.

Hangi sebze ve meyveler verilebilir?

SPCA Yeni Zelanda, her gün sebze, yapraklı yeşillik ve filizlendirilmiş tohum verilmesini, meyvenin ise daha seyrek, ödül olarak sunulmasını önerir. RVC brokoli, kara lahana, ıspanak, havuç ve tatlı patates gibi sebzeleri örnek verir. Iowa State Üniversitesi sarı, turuncu ve koyu yeşil yapraklı sebzelerin iyi birer A vitamini kaynağı olduğunu; haşlanmış yumurta ve koyu yeşil yaprakların kalsiyum sağladığını belirtir.

Taze yiyecekleri bozulmadan her gün yenileyin ve kapları her gün sıcak, sabunlu suyla yıkayın. Temiz içme suyu her zaman bulunmalıdır.

Filizlendirilmiş tohum faydalı mı?

RVC, filizlendirilmiş tohumu kaliteli bir protein kaynağı ve iyi bir çeşitlilik olarak görür. Tohumlar bir gece ıslatılır, sonra günde iki kez durulanıp süzülerek açık bir kapta filizlendirilir ve birkaç gün içinde tüketilir. Haftada 2–3 kez ödül ya da uğraş olarak verilmesi önerilir.

Mürekkep balığı kemiği ve kalsiyum

SPCA ve RVC, özellikle tüy değişimi ve üreme döneminde mürekkep balığı kemiği ya da mineral blok bulundurulmasını önerir. Bununla birlikte bir konferans bildirisinde mürekkep balığı kemiğinin kuşlar tarafından daha çok kemirmek için kullanıldığı ve güvenilir bir kalsiyum kaynağı sayılmaması gerektiği vurgulanır. Sürekli yumurtlayan dişilerin kalsiyum ihtiyacı belirgin biçimde artar; bu kuşlarda takviye gerekip gerekmediğine veteriner hekim karar vermelidir. Kalsiyumun kullanılabilmesi için UV ışığı da önemlidir.

Tohumdan pelete nasıl geçilir?

Geçiş sabır ister ve aceleye getirilmemelidir. Merck, pelet oranının kademeli olarak artırıldığı, her aşamanın yaklaşık iki hafta sürdüğü bir plan önerir. Bu süreçte dikkat edilecekler:

• Kuşu düzenli olarak tartın; kilosu yüzde 10'dan fazla düşerse veteriner hekime başvurun.
• Tartamıyorsanız dışkıyı izleyin; dışkı miktarı azalıyorsa kuş yeterince yemiyor olabilir.
• Zayıf, hasta ya da tedavi gören bir kuşta diyet değişikliğine başlamayın.
• Kuşlar sürü hâlinde yemeyi sever; peleti aile yemek yerken ya da diğer kuşların yanında sunmak kabullenmeyi kolaylaştırabilir.

UC Davis Veteriner Fakültesi de tohumun yalnızca ödül ve eğitim amacıyla kullanılmasını, tohuma alışmış kuşların veteriner hekim desteğiyle pelete geçirilmesini önerir.

Muhabbet kuşuna hangi yiyecekler verilmemeli?

• Avokado: Kabuğu, meyvesi, çekirdeği ve yaprakları dahil bitkinin tüm kısımları kuşlar için zehirlidir; kalbi etkiler ve ani ölüme yol açabilir. Bir bildiride yaklaşık 35 gramlık bir muhabbet kuşu için 3,5 gram avokadonun öldürücü olabildiği bildirilmiştir. Kuşunuz avokado yediyse hemen veteriner hekime başvurun.
• Sofra artıkları ve kedi-köpek maması: Kuşun ihtiyaçlarına uygun değildir.
• Yerfıstığı ve diğer kuruyemişler: Yağ oranı yüksektir ve zararlı küf barındırabilir.
• Ravent ve meyve çekirdekleri: SPCA bunları kuşları ağır hasta edebilecek yiyecekler arasında sayar.