Köpek öksürüğü (kennel cough) nedir?

Köpek öksürüğüne ne sebep olur?

Köpek öksürüğü tek bir hastalık değil, "köpeklerin bulaşıcı solunum yolu hastalığı kompleksi" olarak adlandırılan bir tablodur. Florida Üniversitesi'nin barınak hekimliği kaynağı bu tabloya yol açan 11 farklı etken sayar. Bunların başlıcaları şunlardır:

• Bakteriler: Bordetella bronchiseptica, Streptococcus zooepidemicus ve Mycoplasma cynos
• Virüsler: Köpek parainfluenza virüsü, köpek adenovirüsü tip 2, köpek gribi virüsü, köpek herpesvirüsü, köpek solunum koronavirüsü ve köpek pnömovirüsü; daha nadiren distemper virüsü

Avrupa'daki etkenleri inceleyen bir derleme, Bordetella'nın ve parainfluenza virüsünün önemli etkenler olmaya devam ettiğini ve birden fazla virüsle birlikte enfeksiyonun sık görüldüğünü bildirir. Türkiye'de de solunum yolu hastalığı olan köpeklerden Bordetella bronchiseptica izole edilmiştir.

Köpek öksürüğü nasıl bulaşır?

Hastalık öksürük ve hapşırıkla saçılan damlacıklar, yalama ve koklama gibi yakın temas ve bulaşmış eşyalar aracılığıyla yayılır. Oyuncaklar, yataklar, mama ve su kapları, tasmalar ve kapı kolları bu eşyalar arasındadır. Bu nedenle pansiyon, köpek kreşi, barınak, kuaför, köpek parkı, eğitim sınıfı ve köpek yarışmaları gibi ortamlarda risk yüksektir. Kalabalık, stres ve ortamdaki havalandırma, sıcaklık ve nem değişiklikleri de köpeğin hastalığa yakalanmasını kolaylaştırır.

Ne kadar sürede başlar, ne kadar bulaştırıcıdır?

• Kuluçka süresi: Belirtiler genellikle temastan 2–10 gün sonra başlar. Köpek gribinde bu süre daha kısadır; Merck'e göre 1–5 gündür.
• Bulaştırıcılık: Viral etkenlerin çoğu iki haftadan kısa süre saçılır. Bordetella ise belirtiler geçtikten sonra bile haftalarca bulaşmaya devam edebilir; Cornell bu sürenin sekiz haftaya kadar uzayabileceğini belirtir. Köpek gribine yakalanan köpeklerin yaklaşık yüzde 20'si hiç belirti göstermeden virüs yayabilir.
• Ortamda dayanıklılık: Bordetella ortamda en az 10 gün canlı kalabilir.

Köpek öksürüğü belirtileri nelerdir?

En sık belirti, ardından öğürme gelebilen kuru ve sert öksürük nöbetleridir. Öksürük çoğu zaman kaz ötüşüne benzetilir. Hapşırma, burun ve göz akıntısı da görülebilir. Köpeklerin çoğu öksürük dışında oldukça iyi görünür; iştahta hafif azalma olabilir.

Merck Veteriner El Kitabı'na göre öksürüğün şiddeti genellikle ilk 5 gün içinde azalır, ancak hastalık 10–20 gün sürebilir. AVMA, hafif vakaların çoğunun 7–10 gün içinde iyileştiğini belirtir. Köpek gribine yakalanan köpeklerin yaklaşık yüzde 80'i hafif geçirir ve öksürük 1–3 hafta sürebilir.

Hangi belirtiler ciddiye işaret eder?

Ateş, irinli burun akıntısı, durgunluk, iştahsızlık ve balgamlı öksürük, zatürre ya da distemper gibi ek bir enfeksiyonun işareti olabilir. Merck, hastalığın yavrularda ölümcül zatürreye ilerleyebileceğini, zayıf, hasta veya yaşlı köpeklerde ise kronik bronşite dönüşebileceğini belirtir.

Cornell'e göre nefes darlığı bir acil durumdur. Şu belirtilere dikkat edin:

Cornell, köpeklerde dinlenme hâlindeki normal solunum sayısının dakikada 12–30 olduğunu belirtir.

Her öksürük köpek öksürüğü müdür?

Hayır. Kalp hastalığı, kalp kurdu, yutulan ya da solunan yabancı cisimler, akciğer tümörleri ve trakea (nefes borusu) çökmesi de öksürüğe yol açabilir. Trakea çökmesi özellikle orta yaşlı ve yaşlı küçük ırklarda görülür ve kaz sesine benzeyen kuru öksürük yapar; boyna baskı, heyecan ve egzersizle artar. Washington Eyalet Üniversitesi, birkaç gün içinde azalmayan öksürükte veteriner hekime başvurulmasını önerir.

Tanı ve tedavi nasıl yapılır?

Tanı çoğunlukla belirtilere ve köpeğin başka köpeklerle temas öyküsüne dayanır. Öksürük ağırsa, uzun sürüyorsa ya da zatürreden şüpheleniliyorsa göğüs röntgeni ve etkenleri gösteren PCR testleri yapılabilir.

Hastalık çoğu zaman kendiliğinden geçer. Vakaların çoğu viral olduğu için antibiyotikler genellikle gerekli değildir; zatürre gibi durumlarda veteriner hekim tedaviyi planlar. Evde köpeğinizi dinlendirin, egzersizi azaltın ve boynuna baskı yapan tasma yerine göğüs tasması kullanın. İnsanlar için üretilen öksürük şuruplarını ya da ilaçları köpeğinize vermeyin.

Köpek öksürüğünden nasıl korunulur?

Aşılar: Distemper, adenovirüs ve parainfluenza aşıları rutin aşı programının parçasıdır. Bordetella aşısı ağızdan, burun içine ya da deri altına uygulanabilen seçeneklerle bulunur ve pansiyona, kuaföre ya da köpek parkına giden köpekler için önerilir. WSAVA solunum yolu aşılarını ev köpekleri için temel dışı, barınakta kalan köpekler için ise temel aşı sayar. PDSA, köpek öksürüğü aşısının pansiyon ya da kreşten iki-üç hafta önce yapılmasını önerir.

Aşıların sınırlarını bilmek de önemlidir: Florida Üniversitesi'ne göre bu aşılar enfeksiyonu önleyecek bir bağışıklık sağlamaz, ancak hastalığın şiddetini, süresini ve etkenlerin saçılımını azaltır. Burun içi Bordetella aşısı 3–7 gün içinde mukozal bağışıklık oluşturur.

Günlük önlemler: Kap, oyuncak ve kemik paylaşımından kaçının. Köpeğinizi götüreceğiniz yere son zamanlarda solunum hastalığı görülüp görülmediğini sorun. Öksüren köpeğinizi iyileşene kadar diğer köpeklerden uzak tutun.

İnsanlara bulaşır mı? Bordetella insanlarda nadiren, çoğunlukla bağışıklığı zayıf kişilerde hastalık yapabilir. Köpek gribinin köpekten insana geçtiğine dair kanıt yoktur.