Köpeğimin kulağı şişti: kulak hematomu nedir?

Kulak hematomu nasıl oluşur?

Kulak kepçesi, deriyle kaplı bir kıkırdaktan oluşur. Amerikan Veteriner Cerrahlar Koleji'ne (ACVS) göre kulak hematomunda kan, kıkırdak ile deri arasında birikir. Şişlik en çok kulak kepçesinin iç yüzünde görülür.

Cornell Üniversitesi'nin açıklamasına göre şiddetli kaşıma ve baş sallama kulak kepçesindeki bir damarın yırtılmasına ve hematoma yol açabilir. Bu kaşıntının en sık nedenleri şunlardır:

• Dış kulak iltihabı (otitis eksterna)
• Kulak akarları
• Alerjiye bağlı kaşıntılı deri; Merck Veteriner El Kitabı köpeklerde atopik dermatit ve besin alerjisini özellikle vurgular
• Kulağa kaçan yabancı cisimler ve travma

53 kedi ve köpeği kapsayan bir çalışmada köpeklerin yaklaşık yarısında eşlik eden dış kulak iltihabı saptanmıştır. Ancak Merck'e göre hematomun tam olarak nasıl oluştuğu hâlâ bilinmemektedir. İngiltere'deki büyük bir araştırma da yeni bir açıklama önermiştir: Kulak kepçesinin hep aynı çizgiden katlanması zamanla kıkırdağı zayıflatıyor ve kanamaya yol açıyor olabilir.

Hangi köpeklerde daha sık görülür?

İngiltere'de 905.554 köpeği kapsayan VetCompass araştırmasına göre köpeklerin yaklaşık %0,25'inde, yani her yıl yaklaşık 400 köpekten birinde kulak hematomu görülür. Aynı araştırmada:

• Irk: En yüksek risk Bull Terrier'de (yaklaşık 7 kat) bulunmuş; Saint Bernard ve Fransız Bulldog da riskli ırklar arasında yer almıştır.
• Kulak yapısı: Öne katlanan (V şeklinde düşük) kulaklı ırklarda risk 2 kat, yarı dik kulaklılarda 1,6 kat yüksektir. Bu çalışmada sarkık kulaklı ırklarda risk daha düşük bulunmuştur.
• Yaş ve kilo: 10–12 yaş arasındaki köpeklerde risk 1 yaş altındakilere göre 5,6 kat, 40 kg üzerindeki köpeklerde 10 kg altındakilere göre 8,5 kat yüksektir.

Bazı küçük çalışmalarda ise hematomun sarkık kulaklı köpeklerde daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Yani kulak hematomu her tip kulakta görülebilir.

Kulak hematomunun belirtileri nelerdir?

PDSA'ya göre kulak hematomunda kulak kepçesi şişer, ağrılı olur; sarkabilir, sıcak ve kırmızı görünebilir. Şişlik başlangıçta yumuşak ve sıcaktır. Köpeğiniz ayrıca:

• Başını sık sallayabilir ya da kulağını kaşıyabilir
• Kulağına dokunulduğunda rahatsızlık ya da ağrı belirtisi gösterebilir

Kulakta koku, akıntı, kızarıklık ya da fazla kir varsa, hematoma yol açan bir kulak iltihabı da olabilir. Hematom zaman zaman kulak iltihabının ilk fark edilen belirtisi olarak ortaya çıkar; PDSA kulak kepçesindeki şişliği kulak enfeksiyonu belirtileri arasında sayar. Bu yüzden veteriner hekim genellikle kulak kanalını da muayene eder.

Kulak hematomu nasıl tedavi edilir?

ACVS'ye göre tedavinin amaçları biriken kanı boşaltmak, hematomun yeniden oluşmasını önlemek ve kulağın doğal görünümünü korumaktır. Bunlar kadar önemli bir diğer amaç da kaşıntıya yol açan altta yatan nedenin (çoğu zaman kulak iltihabı ya da alerji) tedavi edilmesidir.

Veteriner hekimin köpeğinize göre seçebileceği başlıca yaklaşımlar şunlardır:

• İğneyle boşaltma: Tek başına yapıldığında hematom sıklıkla yeniden dolar; Cornell bu yöntemin çoğunlukla geçici olduğunu belirtir. Bir kanıt derlemesine göre boşaltmaya ek olarak bölgeye iltihap giderici ilaç uygulanması, erken tekrarlama riskini azaltabilir; ancak bu konudaki kanıtlar zayıftır.
• Dren yerleştirme: Kanın bir süre dışarı akmasını sağlayan ince bir tüp yerleştirilir. 53 hayvanlık çalışmada bu yöntemle hayvanların %15'inde nüks görülmüş, kozmetik sonuç çoğunlukla iyi ya da orta bulunmuştur.
• Cerrahi: Hematom açılıp temizlenir ve deri ile kıkırdak dikişlerle birbirine tutturulur. 23 köpekle yapılan bir çalışmada köpeklerin %91'i kulak şekli bozulmadan iyileşmiş ve nüks görülmemiştir. Lazerle yapılan yöntemler de denenmektedir.
• İlaç tedavisi: Bazı köpeklerde yalnızca ağızdan verilen iltihap giderici ilaçlarla tedavi denenmiştir. 24 köpekle yapılan kontrol grupsuz bir çalışmada köpeklerin çoğunda belirgin düzelme görülmüştür; sonucun doğrulanması için başka çalışmalar gerekir.

İngiltere'de 251 veteriner hekimle yapılan bir ankette cerrahi, kalıcı çözüm ve iyi kulak görünümü için daha olası görülmüştür. Yine de hangi yöntemin en iyi olduğunu gösteren karşılaştırmalı çalışmalar yetersizdir. Karar; hematomun büyüklüğüne, köpeğin genel sağlığına ve altta yatan nedene göre verilir. Cerrahi yöntemler genel anestezi altında yapılır; hematom ameliyatı yapılan 25 köpeği inceleyen bir çalışmada işleme bağlı ölüm ya da saptanabilir bir yan etki bildirilmemiştir.

Tedavi edilmezse ne olur?

PDSA'ya göre kendi hâline bırakılan hematomda kulak skarlı, kalın ve buruşuk kalabilir. Buna "karnabahar kulak" denir ve bu değişiklik kalıcıdır. Merck, tedaviye rağmen de kulakta bir miktar buruşma görülebileceğini, bunun cerrahi dışı yöntemlerde daha olası olduğunu belirtir. Ayrıca PDSA'ya göre kulak hematomu çok ağrılı olabilir; bu yüzden beklemek köpeğiniz için gereksiz bir acı demektir.

ACVS'ye göre hematom doğru tedavi edilir ve altta yatan hastalık kontrol altına alınırsa nadiren tekrarlar. Kaşıntının nedeni ortadan kalkmazsa ise aynı ya da diğer kulakta yeni bir hematom gelişebilir.

Evde nelere dikkat etmelisiniz?

• Asla evde boşaltmaya çalışmayın: PDSA, kulak hematomunun evde boşaltılmaya çalışılmaması gerektiğini açıkça vurgular. Şişliği iğneyle delmeyin, sıkmayın.
• Ev çarelerinden kaçının: Merck, kulak sorunlarında sirke karışımı gibi ev çarelerinin şişliği artırabileceğini belirtir.
• Kulakları düzenli kontrol edin: Koku, akıntı, kızarıklık ya da sık baş sallama fark ettiğinizde muayene ettirin. Kulak iltihabını erken tedavi ettirmek, hematoma yol açabilecek kaşıntıyı da azaltır.
• Alerjiyi takip ettirin: Alerjisi olan köpeklerde düzenli veteriner kontrolü önemlidir; kulak sorunları da bu takibin parçasıdır.
• Kulak temizliğinde dikkatli olun: Cornell'e göre kulak çubuğu kiri kanalın içine iter ve aşırı temizlik kulağı tahriş eder. Temizleyici seçimini veteriner hekiminize danışın.