Kedi ve köpeklerde iç parazit belirtileri nelerdir?

İç parazit belirtileri nelerdir?

İç parazitlerin çoğu bağırsakta yaşar; bazıları ise kalp, akciğer ya da kan damarlarına yerleşir. Belirtiler parazitin türüne, sayısına ve hayvanın yaşına göre değişir. Sık görülen işaretler şunlardır:

• Sindirim belirtileri: Yumuşak dışkı, ishal (bazen mukuslu ya da kanlı), kusma, gaz ve iştah değişiklikleri.
• Genel durumda bozulma: Kilo kaybı, yaşıtlarına göre yavaş büyüme, mat ve bakımsız görünen tüyler, halsizlik.
• Şiş karın: Özellikle yuvarlak kurt taşıyan yavrularda göze çarpan, gövdeye oranla büyük bir karın görünümü.
• Kansızlık işaretleri: Soluk diş etleri, güçsüzlük, siyah ve katran kıvamında dışkı. Bu tablo özellikle kancalı kurtlarla ilişkilidir.
• Gözle görülen parazitler: Kusmukta ya da dışkıda ince, uzun solucanlar; makat çevresindeki tüylerde veya dışkı üzerinde pirinç ya da susam tanesine benzeyen halkalar.
• Makat çevresinde kaşıntı: Tenya halkaları bu bölgede tahrişe yol açabilir.
• Solunum belirtileri: Göç eden yuvarlak kurt larvaları yavrularda öksürüğe neden olabilir; kalp kurdu ve bazı akciğer kurtları da öksürük ve nefes güçlüğü yapabilir.

Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi'ne göre bağırsak parazitleri bazı kedi gruplarında yüzde 45'e varan oranlarda görülür ve çoğu zaman kusma, ishal, mat tüy ya da şiş karın gibi özgül olmayan belirtilere yol açar. Aynı belirtilerin başka birçok hastalıkta da görülebileceğini unutmayın.

Hangi parazit hangi belirtiye yol açar?

Yuvarlak kurtlar

En sık görülen bağırsak kurtlarıdır. ESCCAP'a göre erişkinleri köpekte 15 cm'ye, kedide 10 cm'ye kadar uzayabilir. Yavru köpekler doğmadan önce anneden ya da emerken sütle, yavru kediler ise sütle enfekte olabilir. Yavrularda gelişme geriliği, mat tüy, şiş karın, ishal ve kusmukta ya da dışkıda solucan görülebilir; yoğun enfeksiyon yeni doğmuş yavrularda ölümcül olabilir. Cornell'e göre yuvarlak kurtlar kedilerin yüzde 25–75'ini etkiler ve oran yavrularda daha yüksektir.

Kancalı kurtlar

Yaklaşık 1,3 santimetreden kısa oldukları için dışkıda genellikle görülmezler. Bağırsak duvarına tutunup kan emerler. CAPC'ye göre başlıca sonuçları kan kaybına bağlı kansızlıktır: soluk diş eti, güçsüzlük, kötü gelişme ve koyu, katran renkli ishal. Köpeklerde en sık görülen tür, yavru köpeklerde ölüme yol açabilecek kadar ağır kan kaybına neden olabilir. Larvalar deriden de girebildiği için parmak aralarında kızarıklık ve kaşıntı görülebilir.

Kamçılı kurtlar

Daha çok köpeklerde sorun oluşturur ve kalın bağırsağa yerleşir. Hafif enfeksiyonlar belirti vermez; yoğun enfeksiyonda mukuslu, bazen taze kanlı ishal, kilo kaybı ve kansızlık görülebilir. Yumurtaları ortamda yıllarca canlı kalabildiği için yeniden enfeksiyon sıktır.

Tenyalar

Tenyalar genellikle ciddi hastalık yapmaz; en belirgin işaret dışkıda ya da makat çevresinde görülen halkalardır. Pire yoluyla bulaşan türde hayvan, tımarlanırken enfekte pireyi yutar. CDC, bu tenyanın yumurtalarının rutin dışkı muayenesinde çoğu zaman görülmediğini, tanının büyük ölçüde sahibin halkaları fark etmesine dayandığını belirtir. Fare ve tavşan gibi av hayvanlarını yiyen ya da çiğ et ve sakatat tüketen hayvanlarda başka tenya türleri de görülebilir.

Tek hücreli parazitler: Giardia, koksidiya ve toksoplazma

Giardia ince bağırsakta yaşar. Çoğu enfeksiyon belirti vermez; belirti olduğunda yumuşak, soluk, kötü kokulu, mukuslu ya da yağlı görünen dışkı ve kilo kaybı görülür. Sulu ishal ve dışkıda kan olağan değildir. Koksidiyoz ise özellikle sütten kesilme dönemindeki yavrularda ishal, kilo kaybı ve susuzluğa yol açabilir; ESCCAP'a göre klinik vakaların çoğu yaklaşık 2–4 aylık yavrulardadır. Toksoplazma enfeksiyonu kedilerin çoğunda belirti vermez; hastalık daha çok yavrularda ve bağışıklığı zayıf kedilerde ateş, iştahsızlık ve halsizlikle kendini gösterir.

Kalp kurdu ve akciğer kurtları

Kalp kurdu sivrisineklerle bulaşır ve bağırsakta değil, kalpte ve akciğer damarlarında yaşar. Amerikan Kalp Kurdu Derneği'ne göre köpeklerde erken dönemde belirti olmayabilir; ilerledikçe hafif öksürük, egzersiz isteksizliği, yorgunluk ve kilo kaybı görülür. Bazı akciğer kurtları ise salyangoz ve sümüklü böceklerle bulaşarak öksürük ve nefes güçlüğüne yol açabilir.

Yavru kedi ve köpeklerde iç parazit neden daha tehlikelidir?

Yavrular iç parazitlerden en çok etkilenen gruptur. Yuvarlak kurtlar köpek yavrularına doğumdan önce anneden ve emzirme sırasında sütle geçebilir; köpeklerde görülen kancalı kurt türü de sütle bulaşabilir. ESCCAP, yavru köpeklerin dışkı testi henüz pozitif çıkmadan ağır hastalanabileceğini vurgular. Kancalı kurtlara bağlı kan kaybı ve yoğun yuvarlak kurt enfeksiyonları küçük yavrularda hayati tehlike oluşturabilir.

Bu nedenle kılavuzlar, iç parazit uygulamasına yaşamın ilk haftalarında başlanmasını ve sütten kesildikten sonraki birkaç haftaya kadar düzenli aralıklarla tekrarlanmasını önerir. Yavruların annesinin de aynı dönemde değerlendirilmesi gerekir. Hangi ürünün hangi yaşta ve hangi aralıkla kullanılacağına veteriner hekiminiz karar verir; evde kendi başınıza ilaç vermeyin.

Belirti yoksa hayvanım parazitsiz midir?

Hayır. Kaynaklar, iç parazit taşıyan birçok erişkin kedi ve köpeğin hiçbir belirti göstermediğini vurgular. Belirti göstermeyen bir hayvan da dışkısıyla çevreye yumurta veya kist saçabilir. Yuvarlak kurt yumurtaları ortamda 2–4 haftada bulaştırıcı hale gelir ve yıllarca canlı kalabilir; bu da hem diğer hayvanlar hem de çocuklar için risk oluşturur.

Bu yüzden belirtiler kadar düzenli dışkı muayenesi de önemlidir:

• Dışkı muayenesi: Yumurta, kist veya larva mikroskopla aranır; gerektiğinde antijen ya da PCR testleri kullanılır.
• Tekrarlanan örnekler: Giardia gibi bazı parazitler dışkıyla aralıklı atılır. ESCCAP, 3–5 gün içinde toplanan üç örneğin incelenmesini önerir.
• Sahibin gözlemi: Tenya yumurtaları rutin testte kolayca kaçabildiği için dışkıda ya da tüylerde gördüğünüz halkaları veteriner hekiminize anlatın; fotoğraf çekmek tanıya yardımcı olabilir.
• Kontrol sıklığı: Merck Veteriner El Kitabı köpeklerde dışkının yılda bir kez incelenmesini önerir; CAPC ise ilk yılda en az dört, sonrasında yılda en az iki dışkı testini önerir. Hayvanınızın yaşına ve yaşam tarzına uygun programı veteriner hekiminizle belirleyin.