Kedi ve köpekler kaç yaşına kadar diş değiştirir?

Süt dişleri ne zaman çıkar?

Kedi ve köpekler de insanlar gibi hayatları boyunca iki takım diş kullanır: önce geçici süt dişleri, ardından ömür boyu kalacak kalıcı dişler. Süt dişleri küçük bir ağza ve kısa bir kullanım süresine göre tasarlanmıştır; bu yüzden hem sayıca daha az hem de daha ince ve sivridir.

Yavru kedilerde süt kesici dişleri 2–4. haftalarda, süt köpek dişleri 3–4. haftalarda, arkadaki süt dişleri ise 5–6. haftalarda görünür. Bir kedide toplam 26 süt dişi bulunur.

Yavru köpeklerde süt dişleri 3–6. haftalar arasında çıkar ve toplam sayıları 28'dir. Hem kedide hem köpekte en arkadaki azı dişlerinin süt dişi karşılığı yoktur; bu dişler doğrudan kalıcı diş olarak çıkar.

Kalıcı dişler ne zaman çıkar?

Kalıcı diş, alttan büyürken üstteki süt dişinin köküne baskı yapar. Kök zamanla erir, süt dişi gevşer ve düşer; yerini kalıcı diş alır. Aşağıdaki tablo ortalama değerleri gösterir:

Köpeklerde değişim çoğunlukla 14. hafta civarında üst ön kesici dişlerle başlar ve sonraki yaklaşık üç ayda süt dişlerinin yerini kalıcı dişler alır. Önce kesici dişler, ardından köpek dişleri ve arka dişler çıkar; en arkadaki azılar genellikle 6–7. aylarda yerini bulur. Kedilerde kalıcı dişler büyük ölçüde 4–7. aylar arasında çıkar.

Bu süreler ortalamadır. Irk, beden büyüklüğü ve bireysel farklılıklara göre birkaç haftalık oynama olabilir.

Diş değiştirme döneminde neler normaldir?

Bu dönem çoğu yavru için sorunsuz geçer. Aşağıdakiler sık görülür ve genellikle endişe gerektirmez:

• Her şeyi daha çok kemirme isteği
• Diş etlerinde hafif kızarıklık, oyuncaklarda ara sıra küçük kan izleri
• Yerde ya da yatakta bulunan küçük süt dişi parçaları (çoğu zaman hiç fark edilmez)
• Ağzına dokunulmasından geçici olarak hoşlanmama

Bu dönemi rahat geçirmesine yardımcı olmak için:

• Uygun kemirme oyuncağı seçin. Tırnağınızla bastırdığınızda hafif iz kalabilen, yavrunun ağız büyüklüğüne uygun oyuncaklar tercih edin. Gerçek kemik, boynuz, toynak ve çok sert naylon kemikler dişlerin kırılmasına yol açabilir.
• Diş fırçalamaya nazikçe alıştırın. Süt dişleri dökülürken ağız hassas olabilir; bu dönemde zorlayıcı ve korkutucu deneyimlerden kaçınmak, ileride fırçalamayı kolaylaştırır. İnsanlar için üretilmiş diş macunları evcil hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• Sallanan süt dişini kendiniz çekmeye çalışmayın. Kök tam erimeden çekilen bir diş kırılabilir ya da alttaki kalıcı dişe zarar verebilir. Diş ile ilgili müdahale kararlarını veteriner hekim verir.

Süt dişi düşmezse ne olur?

Kalıcı diş çıkmaya başladığı hâlde süt dişi yerinde duruyorsa buna "kalıcılaşmış (persistan) süt dişi" denir. Ağızda aynı yerde iki diş varmış gibi görünür: Genellikle ince ve sivri süt dişinin hemen yanında daha kalın ve küt bir kalıcı diş fark edilir. En sık köpek dişlerinde (sivri ön dişler) görülür.

Aynı yerde iki diş bulunması şu sorunlara zemin hazırlayabilir:

• Dişler arasında yemek ve bakteri birikmesi, buna bağlı diş eti hastalığı
• Kalıcı dişin olması gereken yerden farklı bir konumda çıkması
• Kapanış (ısırık) bozukluğu; dişin damağa, dudağa ya da karşı dişlere batması

Uzman kuruluşların rehberleri, kalıcı diş çıkmaya başladığı hâlde yerinde duran süt dişlerinin geciktirilmeden değerlendirilmesini önerir; çünkü erken yapılan müdahale, kalıcı dişin doğru konuma yerleşmesine fırsat tanıyabilir. Süt dişinin alınıp alınmayacağına ve nasıl alınacağına veteriner hekim muayene ve gerekirse röntgenle karar verir. Bu işlem anestezi gerektirir.

Bu durum çoğunlukla kalıtsal olduğundan, üreme planı olan hayvanlarda konunun veteriner hekimle konuşulması önerilir.

Hiç çıkmayan dişler

Bazen beklenen bir diş hiç görünmez. Özellikle bazı küçük ırklarda (ör. Malta terrier) ve basık yüzlü ırklarda dişlerin geç ya da eksik çıkmasına yatkınlık vardır. Görünmeyen bir diş, diş eti ya da kemik altında kalmış olabilir ve zamanla çevresinde kist gelişebilir. Bu nedenle diş eksikliği fark edilen bölgelerde veteriner hekim genellikle diş röntgeni ister.

Kırılan süt dişi

Süt dişleri ince yapılı olduğu için kolay kırılabilir. Kırılan bir süt dişinde gelişen enfeksiyon, arkasından gelen kalıcı dişin minesini etkileyebilir. Kırık bir süt dişi de muayeneye götürülmelidir.

Diş değişiminden sonra: yetişkin dişler bir ömür kalır

Diş değişimi tamamlandıktan sonra yeni diş çıkmaz. Yetişkin bir kedi ya da köpekte dişin sallanması ya da düşmesi çoğunlukla diş eti hastalığı veya travma gibi bir soruna işaret eder. Köpeklerde diş kaybının en önemli nedeni diş eti hastalığıdır.

AAHA'nın diş bakımı rehberi, yaklaşık 6 aylıkken yapılacak bir ağız kontrolünün kalıcı dişleri, yerinde kalmış süt dişlerini, çıkmamış dişleri ve diş sıkışıklığını değerlendirmek için uygun bir zaman olduğunu belirtir. Rutin aşı kontrolleri bu muayene için iyi bir fırsat olabilir.