Tahılsız mama köpekler için daha mı sağlıklı?

Tahılsız mama nedir, neden bu kadar popüler?

Tahılsız mamalarda buğday, mısır, pirinç ya da arpa gibi tahıllar yerine çoğunlukla bezelye, mercimek, nohut, fasulye ve patates kullanılır. Bu ürünler, "daha doğal" oldukları düşüncesiyle son yıllarda hızla yaygınlaşmıştır.

Ancak "tahılsız", "düşük karbonhidratlı" anlamına gelmez. Tahılın yerini alan baklagil ve patates de karbonhidrat kaynağıdır. Kanada Veteriner Hekimleri Birliği'nde sunulan bir değerlendirmeye göre tahılsız diyetlerin sağlığa yararını gösteren bir kanıt bulunmamaktadır.

Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği (WSAVA), mamanın içerik listesinin ve ambalajdaki pazarlama ifadelerinin kalite hakkında tek başına bilgi vermediğini, hatta yanıltıcı olabileceğini vurgular.

Köpekler tahılı sindirebilir mi?

Evet. Nature dergisinde yayımlanan bir genetik çalışma, köpeklerin evcilleşme sürecinde nişasta sindirimi ve yağ metabolizmasıyla ilgili genlerde seçilim geçirdiğini ve nişastayı kurtlardan daha iyi sindirdiğini göstermiştir. Araştırmacılar bu uyumu, insanla birlikte yaşamaya geçişin önemli bir adımı olarak değerlendirir.

Merck Veteriner El Kitabı'na göre sağlıklı yetişkin köpekler için karbonhidrat zorunlu bir besin öğesi değildir, ancak büyüme, gebelik ve emzirme dönemlerinde önemli hâle gelir. Uygun şekilde işlenmiş tahıllar sindirimi kolay bir enerji kaynağıdır ve lif, vitamin ve mineral de sağlar. Kilo alımında ise belirleyici olan tahıl olup olmaması değil, toplam kalori miktarıdır. Cornell Üniversitesi de köpeklerde kilo alımının başlıca nedenleri olarak serbest beslemeyi, fazla ödülü ve sofradan verilen yiyecekleri sayar.

Tahılsız mama alerjiye iyi gelir mi?

Çoğu durumda hayır. Köpeklerde deri belirtileriyle seyreden besin alerjisi üzerine yapılan çalışmaların derlendiği bir incelemede en sık suçlanan besinler şunlardır:

Görüldüğü gibi alerjilerin büyük bölümünde hayvansal proteinler rol oynar. Buğday bazı köpeklerde alerjen olabilir, ancak tahılların genel olarak alerji nedeni olduğu düşüncesi doğru değildir. Ayrıca gerçek besin alerjisi, kaşıntılı köpeklerin yalnızca bir kısmında görülür.

Besin alerjisinden şüpheleniliyorsa tanı, veteriner hekimin önerdiği bir eliminasyon diyetiyle konur. Merck'e göre kan, deri ve tükürük testleri güvenilir değildir; deri belirtilerinde deneme 8–12 hafta sürer ve bu sürede yalnızca önerilen diyet verilir. Tahılsız ama sığır ya da tavuk içeren bir mamaya geçmek, alerjen bu proteinlerse işe yaramaz.

Tahılsız mama ile kalp hastalığı (DCM) arasında bağlantı var mı?

Genişlemiş kardiyomiyopati, kalp kasının zayıfladığı ve kalbin büyüdüğü bir hastalıktır. Bazı ırklarda kalıtsal olarak görülür. 2018'den itibaren veteriner kardiyologlar, kalıtsal yatkınlığı olmayan ırklarda da bu hastalığın görüldüğünü ve bu köpeklerin önemli bir kısmının butik, egzotik içerikli ya da tahılsız diyetlerle beslendiğini bildirmiştir.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) 2019 raporuna göre:

• 2014 ile Nisan 2019 arasında 524 DCM bildirimi alınmış, bunların 515'i köpeklerle ilgilidir.
• Bildirilen ürünlerin yüzde 90'ından fazlası tahılsızdı, yüzde 93'ünde bezelye ve/veya mercimek bulunuyordu.
• Ancak neden-sonuç ilişkisi kanıtlanmamıştır ve araştırmalar sürmektedir.

UC Davis'te 24 golden retriever üzerinde yapılan çalışmada köpeklerin 23'ünün tahılsız ve/veya baklagilden zengin mamayla beslendiği, diyet değişikliği ve hekim kontrolünde taurin desteğinden sonra 23 köpekte kalp ölçümlerinin düzeldiği görülmüştür. 86 golden retrieverın izlendiği başka bir çalışmada, geleneksel olmayan diyetlerle beslenenlerde taurin düzeyleri daha düşük ve kalp işlev bozukluğu daha sık bulunmuştur; bu değişiklikler belirti göstermeyen köpeklerde bile saptanmıştır.

Bununla birlikte DCM'li köpeklerin çoğunda kan taurin düzeyi normaldir; yani sorun tek bir besin eksikliğiyle açıklanamamaktadır. Araştırmacılar, içeriklerin birbiriyle etkileşimi, bazı besinlerin eksikliği ya da başka etkenler üzerinde durmaktadır. AAHA beslenme kılavuzu, kanıtlar netleşene kadar tahılsız ve baklagil ağırlıklı diyetlerden kaçınmanın en temkinli yaklaşım olduğunu belirtir.

Köpeğim için mama nasıl seçilmeli?

WSAVA'nın önerileri, mama seçiminde içerik listesinden daha önemli ölçütler sunar:

• Etikette mamanın köpeğinizin yaşam evresi için "tam ve dengeli" olduğu belirtilmeli.
• Üretici, formülleri hazırlayan bir veteriner beslenme uzmanı ya da beslenme bilimcisi çalıştırmalı.
• Üreticinin kalite kontrol süreçleri ve ürünleriyle ilgili araştırmaları olmalı.
• Ambalajda ya da üreticiden kalori bilgisi alınabilmeli.

WSAVA, beslenme değerlendirmesini her muayenenin bir parçası olarak görür; mama seçimiyle ilgili sorularınızı muayenede sormaktan çekinmeyin. Köpeğiniz şu anda tahılsız mama yiyorsa panik yapmanıza gerek yoktur. Mamayı kendi başınıza aniden değiştirmek ya da taurin gibi takviyelere başlamak yerine veteriner hekiminize danışın; UC Davis araştırmacıları, kendi başına verilen takviyelerin sorunu gizleyip tanıyı geciktirebileceği konusunda uyarır.